1. Inleiding

Het totale project zal in een periode van vijf jaar worden uitgevoerd, met als resultaat 35 arbeidsplaatsen in Toamasina en een samenwerkingsverband met tenminste drie groepen dorpen. Om praktische redenen en om een economisch gezond beleid te kunnen voeren is het project opgesplitst in vijf fases.

Hoewel het project niet bedoeld is om winstgevend te zijn voor CMGDM, is het zo opgezet dat na vijf jaar het Centre in Toamasina zelfvoorzienend en is het voortbestaan gegarandeerd. Van eventuele winsten kunnen verdere uitbreidingen van het project worden gefinancierd.

De dorpen zullen ongeveer twee jaar na de introductie van alternatieve landbouwmethodes en een infrastructuur voor ecotoerisme in staat zijn zelfstandig en winstgevend te functioneren. De proeffase met Fetraomby en omliggende dorpen is zo goed als voltooid. Met andere dorpen zijn contacten gelegd.

2. Wat er bereikt is in de periode 2008-2010

(i) Toamasina

Bouwwerkzaamheden: Op Centre Lambahoany is van alles opgeknapt: de omheining, het hoofdgebouw en drie bungalows in 2007/2008. In 2009 zijn een podium en een kiosk gebouwd en in de tussentijd zijn bomen en planten gesnoeid en zijn diverse nieuwe struiken en bloemen geplant. In 2010 is begonnen met het opknappen van nog 3 bungalows en het bouwen van een grote zaal om ook in geval van regen evenementen te kunnen herbergen.

Activiteiten: Sinds april 2009 hebben diverse locale en nationale artiesten opgetreden op Centre Lambahoany. Het podium beantwoordt duidelijk aan een plaatselijke behoefte. De Engelse conversatie club is actief sinds 2008; meditatie en sportactiviteiten worden sinds september 2009 georganiseerd. Verhuur van bungalows en zalen horen bij de dagelijkse bezigheden.

Nationale touroperators zijn geïnformeerd over het bestaan van Centre Lambahoany en de nieuwe toeristische mogelijkheden in Fetraomby en omgeving, en ook Centre Lambahoany is begonnen met activiteiten als touroperateur gespecialiseerd in dorpstoerisme.

(ii) Het eerste dorp, Fetraomby

Sinds 2007 werkt CMGDM samen met de Association RIANALA, een organisatie van dorpsbewoners uit Fetraomby met als doel het ontwikkelen van ecotoerisme. Gezamenlijk is er een plan ontwikkeld en uitgevoerd. Vier 'maisons villageois' zijn gerealiseerd om toeristen in onder te brengen; de watertoevoer naar het dorp is gerepareerd zodat er aan de gemeenschappelijke kranen van het dorp weer water getapt kan worden. De 'maisons villageois' zijn voorzien van latrines en van een eenvoudige douchegelegenheid. Er is een waterzuiveraar op zonne-energie geïnstalleerd die 2500 liter schoon drinkwater per dag kan produceren. En hoewel de komst van toeristen de aanleiding was om deze voorzieningen te treffen hebben ze ook het leven van de dorpsbewoners verbeterd. De latrines en douches hebben een voorbeeldfunctie, de reparatie van de watertoevoer betekent dat vrouwen niet meer honderden meter hoeven te lopen voor een emmertje (rivier)water, en door de installatie van een waterzuiveraar heeft het dorp nu veilig drinkwater.

Activiteiten: een aantal vrouwen heeft een korte opleiding in de horeca gevolgd. Ze hebben basiskennis van hygiëne opgedaan en geleerd hoe voedselgerelateerde ziektes voorkomen kunnen worden. De dorpsbewoners zijn bewust gemaakt van het gevaar dat ook ongewenste contacten met bezoekers tot de mogelijkheden behoren en dat die zouden kunnen leiden tot misbruik van kinderen en tot SOA's. Een aantal mannen heeft een opleiding tot toeristengids gevolgd, zowel een algemene cursus als een cursus toegespitst op rondleidingen in het oerwoud. Een subsidie is aangevraagd bij en toegekend door het UNDP Small Grants Programme voor een verdere bescherming van de natuur en uitbreiding van de activiteiten ter introductie van duurzame landbouw.

3. Successen

Door de organisatie van dorpsbewoners, de organisatie van toeristische gidsen in de stad Toamasina, diverse toeroperateurs en CMGDM is een toeristische route rond Fetraomby ontwikkeld voor een nationale prijsvraag, georganiseerd door diverse nationale en internationale organisaties die zich bezig houden met natuurbehoud en verantwoord toerisme. De route heeft de eerste prijs gewonnen!

Bovendien besloot de regio Wereld Milieudag 2009 te vieren in Fetraomby, een vergeten dorpje tot de inwoners besloten hun lot in eigen hand te nemen. De aanwezigheid van diverse regionale autoriteiten is een duidelijke aanwijzing dat de positie van het dorp jegens de lokale en regionale autoriteiten is versterkt door de ecotoeristische en andere activiteiten.

Het nieuws over het van succes van Fetraomby verspreidde zich als een lopend vuurtje in de omliggende dorpen. Steeds meer dorpen willen zich bij het project aansluiten, toeristen ontvangen, duurzame landbouwtechnieken gebruiken en meedoen aan het verantwoord beheer van het oerwoud. Sinds 2009 werken Rianala en CMGDM ook samen met de TSARAFANIRY, een federatie van basisorganisaties, (VOI's in het Madagassisch), in de gemeenten Ambohimanana, Maroseranana, Fetraomby, Anivorano, en Fanasana, allen gelegen in het district Brickaville en de regio Atsinanana. Het doel van Tsarafaniry is het behoud van de natuur door de bevolking te stimuleren en te organiseren zodat zij de verantwoordelijkheid op zich nemen voor het beheer van het oerwoud bij hun dorp.

4. Te realiseren in de periode 2011-2013

De uitvoering van de plannen is wat vertraagd door de staatsgreep van 17 maart 2009 en de daaruit voortvloeiende politiek-economische situatie. Donoren hadden aarzelingen bij het financieren van activiteiten in Madagaskar en toeristen bleven weg. In overleg werd besloten de situatie een tijdje aan te zien en zolang niet te investeren in ecotoerisme. De politieke situatie heeft niet geleid tot rellen of andere vormen van onrust, de toeristen beginnen terug te komen dus nieuwe investeringen zijn gepland voor de periode 2011-2013. Hieronder staat beschreven wat er moet gebeuren in deze periode.

(i) Uitbreidingen in Fetraomby en omgeving.

Zoals hierboven uiteengezet ontwikkelt het project zich in Fetraomby boven alle verwachting. De vereniging van dorpsbewoners, Rianala, ontwikkelt regelmatig nieuwe toeristische routes, met nieuwe bezienswaardigheden, zowel qua natuur als qua cultuur. Steeds meer dorpen willen zich bij de organisatie aansluiten, zij hebben faciliteiten nodig om toeristen te ontvangen en om alternatieve landbouwtechnieken te gaan gebruiken, alles tot heil van het omliggende oerwoud en een betere levensstandaard voor de dorpen.

(ii) Een nieuwe groep dorpen aan het Pangalanes kanaal

De regio Atsinanana heeft nog meer geïsoleerde gebieden waar mensen graag hun levensomstandigheden zouden verbeteren middels nieuwe landbouwtechnieken en inkomensdiversificatie door ecotoerisme en waar men graag de omringende natuur wil behouden. Momenteel zijn twee zulke gebieden geïdentificeerd. Beide liggen aan het Pangalanes kanaal. Het ene ligt iets ten noorden van Brickaville en kan per boot worden bereikt vanuit Toamasina (zes uur) of vanuit Brickaville per auto ( drie uur). Het belangrijkste dorp daar heet Andranokoditra. Het andere gebied ligt verder naar het zuiden met het dorp Nosy Varika als middelpunt, en kan alleen per boot worden bereikt. Vanuit Toamasina is het een dag reizen, eerst per auto of minibus. Het laatste stuk gaat per boot over het kanaal. Ook kan men vanuit Mananjary vertrekken en is dan na negen uur varen in Nosy Varika.

Mensen uit beide gebieden hebben te kennen gegeven belangstelling te hebben voor samenwerking met CMGDM. Deze contacten moeten nader worden uitgebouwd voordat besloten kan worden of een vruchtbare samenwerking mogelijk is. En er zal dan in ieder geval een oplossing gevonden moeten worden voor het transport. Niet alle toeristen hebben zin in en tijd voor het openbaar vervoer.